اسد الله معطوفى
1087
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
صل على الحسين الشهيد بكربلا و صل على على زين العابدين و صل على محمد الباقر و صل على جعفر الصادق و صل على موسى الكاظم و صل على على ابن موسى الرضا و صل على محمد التقى و صل على على النقى و صل على الحسن العسكرى و صل على حجه القائم صاحب الزمان محمد المهدى صلوات الله عليهم اجمعين لقد قال بسم الله الرحمن الرحيم انا انزلناه فى ليله القدر و ما ادراك ما ليله القدر خير من الف شهر تنزل الملائكه و الروح فيها باذن ربهم من كل امر سلام هى حتى مطلع الفجر . كيفر ينشاه ابن شمس الدين المذكور من عزه و رحم فى شهر ذيقعده الحرام من سنه خجستهء ثلث و سبعين و ثمانمايه ( 873 ه - اولين سال حكومت سلطان حسين بايقراى تيمورى ) كتبه يوسف ابن شكرى الدربندى عامله مسعود ابن حسينخان شيرازى » . 4 وجود سنگ مزارهاى بسيار مجلل ، باشكوه و قديمى مخصوصا از نوع گهوارهاى در اين گورستان تاريخى خود نشان از قدمت آن و نيز اعتبارش در نزد اهالى شهر استراباد بود . تعدادى از اين سنگها را از نظر سنگينى ، صلابت ، حكاكىها و تزئينات بايد جزو سنگ مزارهاى منحصربفرد ايران دانست . به تعبير ديگر در استان تاريخى گرگان اين گورستان از نظر داشتن سنگهاى مجلل از جمله گهوارهاى در راس گورستانها قرار داشت . در سال 1383 خورشيدى چند عدد از اين سنگهاى اشرافى در حاشيه بقعه را از زير خاك به هنگام پىكندن بيرون آوردند كه تصاوير آنها را ارائه دادهايم . نگارنده بطور قطع مطمئن است كه نمونههائى از چنين سنگهائى در دل خاك اين قبرستان تاريخى ، بويژه در اطراف بقعه مدفون هستند . بطور كلى تعدادى از سنگهاى باعظمت و اشرافى اين گورستان با سنگ مزارهاى بعضى از حكام بزرگ ملى يا منطقهاى ايران قابل مقايسهاند و در مواردى برترى آنها به وضوح قابل مشاهدهاند . در اين باب براى مقايسه ، به بخش نمونههاى سنگ مزارهاى ايران در اواسط همين كتاب مراجعه نمائيد . گنبد و بارگاه اين امامزاده چند بار در طول تاريخ تعمير و ترميم شده است . يك بار در عصر ناصر الدين شاه قاجار پس از آتشسوزى شديدى كه بخشى از سقف ، در و پنجرههاى بنا را نابود نمود ، بيگلربيگى ( حاكم ) ايالت استراباد بنام عباس خان آنرا تعمير نمود و دستور داد حواشى محوطه گورستان را نيز سازماندهى كنند . احتمال اينكه تعدادى از سنگ مزارها با اهميت در طى اين عمليات در زير خاك دفن شده باشند بسيار زياد است . به هر صورت